Wprowadzenie
Każdy oddech to zestaw danych – ciśnienie, przepływ, CO₂ i objętość. Znajomość kształtu wykresów pozwala szybko rozpoznać hipowentylację (zbyt płytki oddech), przeciek, zagięcie rur czy niebezpiecznie wysokie ciśnienie w układzie.
1. Wykres ciśnienia (Paw)
Wykres Paw (Pressure Airway) przedstawia zmiany ciśnienia w drogach oddechowych pacjenta podczas całego cyklu oddechowego.
Prawidłowy przebieg:
- Gładkie narastanie podczas wdechu.
- Krótka faza plateau (moment, w którym przepływ gazu ustaje, a ciśnienie się wyrównuje – kluczowy dla bezpieczeństwa pęcherzyków płucnych).
- Łagodny spadek w fazie wydechu.
- Linia bazowa powraca do wartości PEEP (dodatnie ciśnienie końcowo-wydechowe, które utrzymuje pęcherzyki płucne otwarte).
Interpretacja odchyleń Paw
- Szpiczasta fala (ostry wierzchołek): Zbyt mały przepływ gazu lub wysoki opór (np. zagięta rura, skurcz oskrzeli).
- Brak plateau: Wyciek w układzie lub brak zamknięcia zaworu wdechowego.
- Ciśnienie szczytowe > 25 cmH₂O: Ryzyko barotraumy (uszkodzenia płuc) – zmniejsz objętość lub ciśnienie.
- Nieregularne fale: Oddechy spontaniczne pacjenta nakładające się na pracę respiratora.
2. Wykres przepływu (Flow)
Wykres Flow pokazuje prędkość, z jaką gaz wpływa do płuc (wartości dodatnie) i z nich wypływa (wartości ujemne).
Prawidłowy przebieg:
- Symetryczny kształt z wyraźnym przejściem przez punkt „0”.
- Wydech dłuższy niż wdech (stosunek I:E zazwyczaj 1:2 – pacjent potrzebuje więcej czasu na wypuszczenie powietrza).
- Linia bazowa stabilna (brak przepływu w przerwach między oddechami).
Interpretacja odchyleń Flow
- Fala nie wraca do zera: Zjawisko Auto-PEEP (powietrze zostaje uwięzione w płucach, bo faza wydechu była za krótka).
- Zniekształcona krzywa: Nieszczelność lub kondensacja pary wodnej w rurach.
- Bardzo strome wznoszenie: Zbyt szybki przepływ (Tslope – czas narastania ciśnienia jest zbyt krótki).
3. Wykres EtCO₂ (Kapnografia)
To najcenniejsze źródło informacji o tym, jak pacjent oddycha i czy jego krążenie jest wydolne. Każdy cykl składa się z czterech faz:
- Faza 0 (linia bazowa) – wdech (powinien mieć 0 mmHg CO₂).
- Faza I – początek wydechu (gaz z tzw. przestrzeni martwej, czyli rur i tchawicy).
- Faza II – gwałtowny wzrost CO₂ (gaz zaczyna napływać z pęcherzyków płucnych).
- Faza III (plateau) – ustabilizowany poziom gazu pęcherzykowego. Jego końcowa wartość to właśnie EtCO₂.
Interpretacja odchyleń EtCO₂
- Brak plateau (fala zaokrąglona): Hipowentylacja lub obturacja dróg oddechowych (np. astma).
- Wartość EtCO₂ < 30 mmHg: Hiperwentylacja lub spadek perfuzji (krążenia krwi).
- Fala nagle spada do zera: Odłączenie rur, bezdech lub zatrzymanie akcji serca.
4. Najczęstsze sytuacje kliniczne i reakcje
- Wysokie Paw + płaski Flow: Opór mechaniczny. Reakcja: Sprawdź rury, filtr, zawory.
- EtCO₂ rośnie z każdym cyklem: Zbyt mała wentylacja. Reakcja: Zwiększ objętość (VT) lub częstość (f).
- Niskie VT + prawidłowe Paw: Przeciek w układzie. Reakcja: Popraw maskę lub uszczelnienie mankietu.
5. Często Zadawane Pytania (FAQ)
1. Czym różni się ciśnienie szczytowe (Ppeak) od plateau?
Ppeak to najwyższe ciśnienie osiągnięte podczas wdechu, potrzebne do pokonania oporu rur i oskrzeli. Plateau to ciśnienie, jakie faktycznie panuje w pęcherzykach płucnych. Jeśli różnica między nimi jest duża, masz problem z drożnością rur.
2. Dlaczego wykres EtCO₂ nie wraca do zera?
Jeśli linia bazowa jest powyżej 0, pacjent wdycha dwutlenek węgla. Najczęstsza przyczyna to zużyte wapno sodowane w absorberze lub zbyt niski przepływ świeżego gazu.
3. Co oznacza termin „przestrzeń martwa”?
To objętość gazu, która nie bierze udziału w wymianie gazowej (np. gaz znajdujący się w rurach oddechowych i tchawicy). Zbyt długa rura między pacjentem a trójnikiem aparatu zwiększa przestrzeń martwą i pogarsza wyniki EtCO₂.
Podsumowanie
Ekran Domka V5 Plus pozwala „widzieć” oddech. Dzięki zrozumieniu terminów takich jak VT, PEEP czy EtCO₂, lekarz może zareagować natychmiast, zapewniając pacjentowi maksymalne bezpieczeństwo podczas znieczulenia wziewnego.